Na czym polegaja zaburzenia osobowosci

Zaburzenia osobowości są pewnego rodzaju zwyrodnieniami psychicznymi, których cechami głównymi są głęboko zakorzenione i trwałe wzorce relacji ze środowiskiem, które uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie w zakresie ogólnie przyjętych norm. Źródłem wszelkiego rodzaju zaburzeń mogą być przeżycia, które doświadczyliśmy nie tylko w dzieciństwie, ale także w późniejszych okresach życia, lęki lub chociażby brak spełnienia podstawowych potrzeb życiowych. Cechami charakterystycznymi osób, które posiadają bardziej lub mniej niebezpieczne zaburzenie osobowości będą więc:

  • głęboko zakorzenione pewne cechy osobowe, które są dodatkowo wielce przerysowane w stosunku do podobnych cech u człowieka zdrowego,
  • brak umiejętności adaptacji do sytuacji – oznacza to, że dana osoba w kilku różnych sytuacjach będzie zachowywała się dokładnie w ten sam sposób,
  • całość zakorzenionych cech przejawia się nie tylko w sposobie odbierania rzeczywistości, ale także w przypadku myślenia i emocji względem siebie i innych ludzi. Ma to znaczenie i jest odczuwalne głównie w momencie kontaktów z innymi ludźmi, które w przypadku osób z zaburzeniami osobowości bywają mocno ułomne,
  • cechy osoby z zaburzeniami tworzą ogólny wzorzec innej, odmiennej osobowości, nie są zaś pojedynczymi zachowaniami wynikającymi ze znalezienia się w wyjątkowej sytuacji.

Można rozróżnić wiele rodzajów zaburzeń osobowości, od takich charakteryzujących się zadawaniem cierpienia sobie, poprzez kompletnie nieszkodliwe, aż po prowadzące do prób zadawania ran innym ludziom. Poniżej przedstawiono kilka najbardziej znanych rodzajów zaburzeń psychicznych:

  1. osobowość schizoidalna – osoba posiadająca ten rodzaj zaburzenia osobowości często sprawa wrażenie osoby wyjątkowo zimnej i pozbawionej emocji, znajdującej się w swoim świecie. Przy pierwszym spotkaniu tego typu człowiek wydaje się mocno zdystansowany i opanowany, nawet mało empatyczny. Jego przemyślenia zaś są bardzo ekscentryczne i/lub niespotykanie oryginalne. Stan psychiczny osoby schizoidalnej będzie widoczny również w stroju; człowiek ten będzie zachowywał stosowny i poprawny styl ubioru, czasem ekscentryczny, nigdy natomiast nie będzie podążał za modą czy też ogólnie przyjętym kryterium tego, co wypada. Przyczyny zapadnięcia na tego rodzaju zaburzenie nie są dokładnie znane ani możliwe do zdefiniowania. Część naukowców obstaje przy twierdzeniu, że są spowodowane zbytnią troskliwością rodziców w młodym wieku człowieka, inni wręcz przeciwnie. Psychiatrzy opierają swoją diagnozę na wystąpieniu u pacjenta takich cech, jak brak lub znikome działanie na rzecz zaspokojenia własnych przyjemności, chłód emocjonalny, brak zainteresowania zarówno pochwałami, jak i krytyką, bycie samotnym oraz brak chęci zmiany tego stanu.
  2. zachwianie emocjonalne – wyróżnia się dwa typu osób o zachwianiu emocjonalnym: typ impulsywny i typ borderline. U osób o obu rodzajach dysfunkcji można zauważyć dużą impulsywność bez względu na konsekwencje, szybkie wybuchanie niepohamowanym gniewem, nadpobudliwość czy drażliwość. Oba rodzaje zachwiań emocjonalnych posiadają jednak dość zasadniczą różnicę. Osoba impulsywna bowiem nie posiada kontroli nad emocjami i zachowaniami występującymi głównie w sytuacjach skrajnych, dodatkowo skarży się na mocne napięcie psychiczne. Borderline jest natomiast niebezpiecznym odłamem zachwiania emocjonalnego, bowiem skoki nastrojów u osoby chorej na to schorzenie psychiczne są tak silne i nagłe, że w większości przypadków prowadzą do samobójstwa.
  3. lęki – ten rodzaj zaburzenia osobowości jest stosunkowo łatwy i zrozumiały dla czytelników. Oznacza bowiem, iż osoba chora się boi. A jej strach może obejmować dosłownie wszystkie dziedziny życia i otaczające przedmioty. Konsekwencją jest unikanie sytuacji i zjawisk, które wywołują w chorych lęk, co w najlepszym wypadku prowadzi jedynie do problemów w funkcjonowaniu społecznym, w najgorszym zaś nawet do samobójstwa lub agresji ukierunkowaną na inne osoby. Są rozróżniane takie rodzaje fobii, jak arachnofobia, homofobia, klaustrofobia, czy nawet pediofobia (strach przed lalkami), triskaidekafobia (obawa przed liczbą 13), a także pedofobia (lęk przed dziećmi) czy nawet aerofobia (lęk przed powietrzem).
  4. zależność – nie mowa o różnego rodzaju uzależnieniach. Osoba z zaburzeniem osobowości na tle zależności jest po prostu zależna od innego człowieka. Nie potrafi poradzić sobie bez wskazówek otaczających ją ludzi, pozwala obcym na podejmowanie decyzji odnośnych ważnych dla chorego zmian w życiu, nie posiada umiejętności samodzielnego podejmowania decyzji, jest zależna i nadmiernie uległa.

Prawda jest taka, że zasadniczo nie istnieje człowiek, którego można z czystym sercem nazwać w pełni zdrowym. Jeśli jednak pewna cecha staje się niepokojąco przerysowana, dobrze jest dla własnego bezpieczeństwa zaciągnąć opinii u psychiatry.